Chúng ta đang sống ở Thời đại Hoàng Kim của những khám phá về loài Khủng long.
Trên khắp thế giới,
một thế hệ khủng long mới đã được phát hiện.
Từ những loài khổng lồ nhất ...
và những sát thủ nguy hiểm nhất, đến những loài kỳ lạ và tuyệt đẹp nhất.
Từ Bắc Cực đến Châu Phi.
Từ Nam Mỹ đến Châu Á.
Với các bằng chứng mới nhất, lần đầu tiên,
chúng ta có cái nhìn toàn cầu thực tế về các tạo vật tuyệt diệu này.
HÀNH TINH KHỦNG LONG
NHỮNG KẺ SÓNG SÓT VĨ ĐẠI
Trong phần này, chúng ta khám phá
khả năng tồn tại phi thường của khủng long.
Và chứng kiến làm thế nào chúng đã biến đổi trong hàng triệu năm
thành những loài vật trông như ngoài hành tinh mà thế giới từng nhìn thấy.
Khả năng đáng kinh ngạc này phát triển đa đạng hơn bao giờ hết, và dưới nhiều hình thức kỳ lạ
nghĩa là nó đã giúp chúng không chỉ phân tán trên khắp thế giới,
mà cũng chi phối cuộc sống của nó.
Khủng long sống trên trái đất trong hơn 160 triệu năm,
nổi tiếng nhất là ở kỷ Jura.
Nhưng suốt kỷ Phấn trắng sau đó
là nơi sinh sống của những loài lớn nhất, xấu xa và kỳ lạ nhất.
Vào cuối kỷ Phấn trắng,
khủng long đạt thời đại hưng thịnh trên mọi châu lục.
Kể cả loài khủng long từng tồn tại xung quanh hơn 100 triệu năm,
như loài khổng lồ ăn lá cây Sauropods, vẫn còn phát triển mạnh.
Trước đó, châu Âu là một loạt các hòn đảo lớn.
Một trong số chúng, đảo Hateg,
một loài khủng long khổng lồ đã cho thấy sự điều chỉnh đáng ngạc nhiên cho cuộc sống trên đảo.
Khác hẳn với các nơi khác,
đảo Hateg có bộ sưu tập các loài động vật độc đáo riêng của nó.
Bradycneme là kẻ săn mồi ở đây.
Magyarosaurus, loài ăn thực vật, là con mồi tiềm năng.
Vì là con trẻ nhất nên nó gặp nguy hiểm nhất từ loài săn mồi.
Hateg là một trong những hòn đảo không phải xuất hiện lần đầu tiên.
Đây là một thế giới hoàn toàn đảo lộn.
Chúng có thể trông khổng lồ, nhưng loài Magyarosaurus từ đảo Hateg
thực ra khi đứng thì chẳng cao hơn mấy một con ngựa.
Cân nặng chỉ trong vòng 1 tấn, chúng rất nhỏ bé
khi so sánh với họ hàng ở đại lục của chúng.
Và nhẹ hơn gấp 70 lần so với anh em họ Argentinosaurus.
Trên đảo Hateg,
đơn giản là không đủ thức ăn cho loài ăn thực vật khổng lồ.
Nên trong hàng chục ngàn năm, chúng đã thích nghi,
tạo ra một thế giới có nhiều loài khủng long nhỏ bé
có họ hàng với chúng.
Nhưng vài loài vật vẫn to lớn.
Đây là động vật có xương sống biết bay lớn nhất từng được biết.
Một loài dực long với sải cánh dài 10m.
Cao như một con hươu cao cổ, chiều cao khi đứng là 5, 5m.
Được khám phá vào năm 2002,
chỉ riêng sọ của nó đã dài đến 3m.
Đây là Hatzegopteryx.
Một loài khổng lồ mà chúng ta cho là đi săn trên bầu trời.
Đó là cho đến khi khám phá ra hàng loạt các bước chân hóa thạch,
không giống như bất cứ gì đã được khám phá trước đó.
Các dấu chân là của một loài dực long khổng lồ,
và chúng cho thấy loài sinh vật này không chỉ bay,
mà còn có thể đi bộ thoải mái bằng bốn chân.
Dường như những con quái vật này thực sự đã đi săn trên mặt đất.
Đi săn mà không bị đe dọa gì, Hatzegopteryx là kẻ săn mồi hàng đầu.
Có thể bay từ đảo đến đảo, đây là vương quốc của chúng.
Đảo Hateg là một trong những ví dụ về các cách kỳ lạ mà tiến hóa có thể thực hiện.
Nhưng trên khắp thế giới,
các loài khủng long hình dáng kỳ lạ tiếp tục phát triển
trong suốt thời đại lâu dài của chúng.
Có lẽ loài kỳ lạ nhất trong tất cả các loài khủng long
là Therizinosaurs.
Và ví dụ hay nhất của các loài động vật đặc biệt đã được công bố vào năm 2009.
Bộ xương đã tiết lộ những bí mật của sinh vật kỳ lạ này,
loài từng sống ở New Mexico từ 92 triệu năm trước.
Những đầm lầy này là nhà của loài Zuni-tyrannus, một loài Tyrannosaur cỡ vừa.
Và chúng cũng là nhà của sinh vật kỳ dị này,
Nothronychus.
Thật ra thì nó là một họ hàng gần của loài Tyrannosaur,
nhưng có một khác biệt lớn. Nothronychus không ăn thịt.
Ở đây, Tyrannosaur là loài săn mồi hàng đầu.
Therizinosaurs là một bí ẩn trong nhiều thập kỷ,
chỉ được biết đếnn từ các mảnh vỡ đầy tính thách đố.
Tất cả điều đó đã được thay đổi với việc tìm ra Nothronychus.
Nó cho chúng ta cái nhìn rõ ràng nhất của nhóm khủng long kỳ lạ này.
Nó đi bằng hai chân ngắn và gân guốc.
Nó có hông rộng và cổ dài.
Răng cho thấy chúng không phải răng của loài săn mồi.
Hoàn toàn cách biệt với loài anh em họ Tyrannosaur hung dữ,
con khủng long này đã tiến hóa thành một loài ăn chay trường.
Nhưng với các móng vuốt dài đầy đe dọa trên tay,
nó hoàn toàn có đủ khả năng tự vệ.
Trở thành loài ăn thực vật, Nothronychus dễ dàng tiếp cận thức ăn.
Và vì đi bằng hai chân,
nó có thể dùng móng vuốt kéo cành cây để tuốt lấy lá.
Nothronychus phát triển mạnh ở đây vì nó không cạnh tranh thức ăn
với loài Tyrannosaurs.
Nhưng không phải vì không cạnh tranh thức ăn
thì không có nghĩa nó không bị xem là thức ăn.
Đây là nơi nguy hiểm nhất với loài cuối cùng của chuỗi thức ăn.
Không thể chạy, Nothronychus dựa vào sức mạnh vũ phu.
Tyrannosaurs là loài săn mồi sẽ ăn bất cứ thứ gì,
kể cả đồng loại của chúng, dù chúng có bị chết hay không.
Với một khám phá được tìm thấy ở Montana của nhiều khủng long ăn thịt
dường như cho thấy việc trở thành một loài ăn tạp
có thể mang đến hậu quả nghiêm trọng.
Dường như việc ăn xác có thể tiềm ẩn nguy hiểm.
Con khủng long này không bị giết bởi Nothronychus.
Còn một sát thủ chết chóc đang tồn tại ở đây.
Tất cả xương của loài săn mồi được tìm thấy bên cạnh
rìa của một cái hồ cổ đại.
Và tất cả chúng đều chết trong cùng một thời điểm.
Tương tự các vụ chết hàng loạt ở các loài chim ngày nay.
Kẻ giết người, hành động rất nhanh, là căn bệnh chết người từ thiên nhiên.
Ngộ độc.
Ngộ độc là do vi khuẩn đã phát triển mạnh trong xác động vật thối rữa.
Chúng ta nghĩ khủng long cũng có thể là nạn nhân của kẻ giết người
vô hình và đầy uy lực này.
Khi thịt bị nhiễm độc,
nó dễ dàng lây bệnh cho bất kỳ loài vật nào ăn nó.
Với kết quả gây chết người.
Nhưng loài ăn thực vật như Nothronychus,
thì thường luôn an toàn với những sát thủ kiểu này.
Bằng cách hoàn toàn thay đổi chế độ ăn của nó,
Nothronychus cho thấy khả năng thích ứng phi thường của nhóm
được biết đến là khủng long Theropod.
Những con khủng long hai chân này là loài đa dạng nhất trong tất cả các nhóm khủng long.
Từ loài săn mồi như Mapusaurus và Majungasaurus
đến loài kỳ lạ Therizinosaurs,
rồi loài phi thường sống trên cây Microraptor,
đến loài kỳ quái Gigantoraptor.
Chúng tiến hóa thành một phạm vi khó tin về hình dáng và kích cỡ.
Tyrannosaurs là loài thành công nhất của chủng săn mồi Theropod.
Và khi Tyrannosaurs thống trị một khu vực,
nhiều loài khủng long ăn thịt khác đơn giản là biến mất.
Và những điều đó đã thay đổi chế độ ăn của chúng mạnh mẽ.
Mông Cổ, 85 triệu năm trước.
Một nhóm khủng long phát triển mạnh ở đây
dù thực tế là chúng đang sống trong cái bóng của một loài Tyrannosaur chết người.
Đây là Oviraptorids, động vật ăn tạp cả thịt và thực vật,
nên không cạnh tranh trực tiếp thức ăn với các sát thủ lớn nhất.
Với những lợi ích rõ ràng, vì có vài con thuộc loài này đã trở thành khổng lồ,
như loài Gigantoraptor dài 8m.
Nhóm này có một mẹo khác giúp chúng tồn tại,
cách chúng đẻ trứng.
Ở Mông Cổ năm 1994,
một cái tổ có các trứng khủng long rất lớn đã được khám phá.
Một mảng hơn 20 trứng được sắp theo cặp
xung quanh rìa của một hố nông.
Chúng là các trứng khủng long lớn nhất từng được tìm thấy.
Khi một phôi thai được tìm thấy bảo quản nguyên vẹn trong trứng,
nó chứng minh là tổ, trứng, và phôi
gần như chắc chắn là của Gigantoraptor.
Nhưng làm tổ khiến một con vật dễ bị tổn thương.
Alectrosaurus.
Nhưng chống lại một cặp Gigantoraptors,
thì một con Tyrannosaur 5m có rất ít cơ hội thành công.
Với bí mật tìm thấy ở Mông Cổ,
chúng ta đã biết được nhiều hơn về những sinh vật đặc biệt này.
Năm 2005, một hóa thạch đặc biệt được tìm thấy có chứa 2 quả trứng
trong một cơ thể đã sẵn sàng để đẻ.
Thậm chí còn tuyệt vời hơn là một số phát hiện khác
đã tiết lộ những hành vi làm tổ của loài khủng long này.
Ba con khủng long được tìm thấy, tất cả đang ngồi trên ổ trứng,
chúng ngồi vào giữa tổ với cánh tay dài
giang ra để bảo vệ các cặp trứng được sắp xếp xung quanh chúng.
Những con khủng lòng này đang ấp trứng.
Trông chừng trứng tăng khả năng trứng của chúng được nở.
Và có trứng lớn nghĩa là con non phát triển nhiều hơn,
khiến loài săn mồi ít làm nó bị tổn thương hơn.
Nhưng mất nhiều thời gian hơn để nở,
với loài Gigantoraptor là hơn 80 ngày.
Vào thời điểm ấp trứng thì cả trứng và bố mẹ đều tiềm ẩn nguy cơ thường trực.
Loài Oviraptors nhỏ hơn thì không có quá nhiều phiền toái.
Các loài ăn thịt lớn hơn lại là một câu chuyện khác.
Không muốn rời khỏi tổ,
con lớn bảo vệ con cái của nó, đầu tiên bằng cách lẩn trốn,
và nếu thất bại, nó tấn công.
Bảo vệ tổ nghĩa là con non Gigantoraptors
có nhiều khả năng tồn tại.
Bây giờ thì có vẻ rõ ràng là bản năng nuôi dưỡng và chăm sóc một tổ trứng
có nguồn gốc của khủng long.
Đó là biểu hiện thành công, mà vẫn còn hiệu quả với loài chim cho đến ngày nay.
Nhưng các hóa thạch lại cho thấy điều khác.
Những con vật này đều chết khi đang ngồi trên tổ chúng.
Nó cho thấy dường như các mối đe dọa không luôn đến từ loài săn mồi.
Đôi khi mối nguy hiểm thật sự đến từ những nơi không ngờ nhất.
Tất cả các con khủng long này đều đã bị chôn sống.
Hành tinh khủng long là một nơi đa dạng một cách khó tin,
với các sinh vật có thể thống trị mọi lục địa trên trái đất.
Liên tục tiến hóa và thay đổi,
sự thống trị của chúng trên trái đất là tuyệt đối.
Tuy nhiên, chúng đã tới số.
Sự diệt vong của chúng là do một tiểu hành tinh va vào trái đất.
Bay với vận tốc nhanh gấp 20 lần vận tốc một viên đạn,
có kích cỡ 15 km, nó rơi xuống vịnh Mexico.
Năng lượng phát ra nhiều hơn năng lượng của 1 tỷ quả bom nguyên tử.
Tác động ban đầu là cháy rừng, động đất và sóng thần.
Nhưng nghiêm trọng nhất
là các mảnh vỡ phát tán vào bầu khí quyển.
Nó khiến hành tinh bị che phủ trong một cái áo đầy bóng tối
kéo dài nhiều tháng,
cắt đứt ánh sáng mặt trời, trái đất đã bị chìm vào màn đêm gần như vĩnh viễn.
Các loài thú sống sót sau vụ va chạm giờ phải đối mặt với thử thách lớn nhất của chúng,
khi một chuỗi các sự kiện hủy diệt đã bắt đầu chuyển động.
Không còn ánh sáng, nhiều loài thực vật đã chết.
Loài ăn thực vật như Magyarosaurus là loài đầu tiên chịu ảnh hưởng.
Không có thức ăn, chúng không thể sống nổi.
Các loài thực vật mới mọc mang đến một tia hy vọng,
cho phép các loài ăn thực vật nhỏ hơn tìm ra đường sống.
Nhưng chúng không đủ để duy trì bất cứ loài nào trong lâu dài.
Loài ăn xác thối lúc đầu có một thời gian dễ dàng hơn.
Khi loài ăn thực vật chống chọi với nạn đói,
thì thức ăn dư thừa cho chúng.
Nhưng sự dư thừa này cũng chỉ là ảo tưởng.
Khi không còn, loài ăn xác thối cũng chết đói.
Kết quả của sự va chạm là sự sụp đổ của chuỗi thức ăn,
và sự tuyệt chủng không chỉ ảnh hưởng lên khủng long.
Hầu như mọi sự sống trên trái đất đều bị ảnh hưởng.
Hơn 60% các giống loài đã bị tuyệt chủng.
Tuy nhiên, sự tuyệt chủng không phải là một cuộc sổ xố.
Một yếu tố quan trọng nhất quyết định số phận của khủng long.
Kích cỡ.
Trên mặt đất, không loài vật nào nặng hơn 25 kg còn sống
Không chỉ là không đủ thức ăn để duy trì các loài thú lớn.
Trớ trêu thay, chính điều làm nên biểu tượng khủng long
lại khiến chúng bị tuyệt chủng.
Các phát hiện và khám phá trong những năm gần đây
đã vẽ lên một bức tranh đáng kinh ngạc.
Khủng long là loài cực kỳ thích nghi,
với khả năng tồn tại đáng kinh ngạc.
Chịu đựng sự tách ra của các châu lục,
mực nước biển dâng lên, và vô số thay đổi về khí hậu,
chúng vẫn tiếp tục đa dạng hóa và phát triển mạnh.
Trên đất liền, dưới mặt nước,
giữa các rừng cây, và thậm chí cả bầu trời.
Chúng chinh phục mọi châu lục,
thống trị cuộc sống trên trái đất trong hơn 150 triệu năm.
Là loài động vật thành công nhất mà thế giới từng biết đến.
Chỉ có tác động chưa từng có đến từ ngoài trái đất
cuối cùng mới đưa đến được sự kết thúc của Hành tinh khủng long.